{"id":304,"date":"2013-03-25T18:44:31","date_gmt":"2013-03-25T16:44:31","guid":{"rendered":"http:\/\/esyakutuphanesi.com\/?p=304"},"modified":"2013-03-25T18:44:31","modified_gmt":"2013-03-25T16:44:31","slug":"ortak-tuketim-oldu-yasasin-gercek-paylasim-ekonomisi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/ortak-tuketim-oldu-yasasin-gercek-paylasim-ekonomisi-1\/","title":{"rendered":"Ortak t\u00fcketim \u00f6ld\u00fc, ya\u015fas\u0131n ger\u00e7ek payla\u015f\u0131m ekonomisi &#8211; 1. k\u0131s\u0131m"},"content":{"rendered":"<p><em><a href=\"http:\/\/pandodaily.com\/authors\/neal-gorenflo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Neal Gorenflo<\/a> taraf\u0131ndan 19 Mart 2013 tarihinde PandoDaily i\u00e7in yaz\u0131lan yaz\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye \u00e7evrilmi\u015f halinin ilk k\u0131sm\u0131d\u0131r. Yaz\u0131n\u0131n orjinalini <a href=\"http:\/\/pandodaily.com\/2013\/03\/19\/collaborative-consumption-is-dead-long-live-the-real-sharing-economy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">buradan<\/a> okuyabilirsiniz.<\/em><\/p>\n<p>Wall Street\u2019te, yerel dergiler bir trend ke\u015ffettiklerinde, trendin tepe noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve bu noktadan sonra gidebilece\u011fi tek yer a\u015fa\u011f\u0131s\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki bu \u201cortak t\u00fcketim\u201d (ya da dilerseniz \u201cpayla\u015f\u0131m ekonomisi\u201d) i\u00e7in ge\u00e7erli olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>2009 y\u0131l\u0131nda bu hareketten\u00a0ilk kez haberdar oldu\u011fumda, ortak t\u00fcketimin, halk\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131karak s\u0131radan insanlara kendi ekonomik kaderlerinin kontrol\u00fcn\u00fc ellerine almak i\u00e7in gereken ara\u00e7lar\u0131 verebilecek hareketlerden biri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. A\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131m, p2p a\u011flar\u0131, i\u015fbirli\u011fi hareketi ve kitle fonlamas\u0131 gibi hareketlerin yan\u0131na cuk oturuyordu ve sosyal medyan\u0131n \u201cger\u00e7ek hayattaki\u201d do\u011fal bir uzant\u0131s\u0131 gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda iyilik yaratabilme potansiyeli de beni heyecanland\u0131r\u0131yordu. Araba payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ele alal\u0131m \u00f6rne\u011fin \u2013 <a href=\"http:\/\/www.shareable.net\/blog\/share-or-die-a-challenge-for-our-times\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">her payla\u015f\u0131lan araba 13 sahip olunan araban\u0131n yerine ge\u00e7iyordu<\/a>, araba kullanabilmek i\u00e7in kat\u0131lanlar\u0131n y\u00fczde ellisi daha \u00f6nceden arabaya eri\u015fimi olmayan insanlard\u0131 ve bir \u015fehirdeki her 15,000 araba, sahip olunma yolundan \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu, <a href=\"http:\/\/bettercities.net\/article\/nudge-towards-walking-saves-mountain-cash-15870\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">y\u0131lda 127 milyon dolar\u0131n<\/a> yerel ekonomide kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliyordu. Kullan\u0131lmadan kenarda duran e\u015fyalar\u0131 al\u0131p bir anda bu e\u015fyalar\u0131 yeniden verimli hale getirmekteydi. T\u00fcketimi azaltacak, arabalar gibi \u00f6nemli fiziksel ara\u00e7lara ula\u015f\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak ve bunun yan\u0131 s\u0131ra yerel ekonomiyi g\u00fc\u00e7lendirecek ba\u015fka hi\u00e7 bir sosyal yenilik duymam\u0131\u015ft\u0131m. Sahip olma yerine ula\u015fmaya dayal\u0131 bir ekonomik d\u00fczen d\u00fc\u015flemi\u015ftim; ekonomik ve \u00e7evresel krizlerin ortas\u0131nda bize deva olacak \u015fey tam da buydu.<\/p>\n<p>Banliy\u00f6den akl\u0131n\u0131 zar zor koruyarak \u00e7\u0131kmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bir \u00e7ocuk olarak, t\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda beni en \u00e7ok \u00e7eken \u015fey \u201ckom\u015fusuyla a\u015f\u0131k atan\u201d zehirli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olan bir toplumdan daha pozitif \u201ckom\u015fusuyla ortakla\u015fa hareket eden\u201d bir topluma do\u011fru ge\u00e7i\u015f i\u00e7in vadetti\u011fi potansiyeldi. Benim gibi ilk kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in, daha iyi ili\u015fkiler ve deneyimler bunun ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemizin en \u00f6nemli nedenlerinden ve bize b\u00fcy\u00fck fayda sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz y\u00f6nlerinden biriydi. Do\u011fru, ben klasik PandoDaily konuk yazarlar\u0131ndan de\u011filim, beni yat\u0131r\u0131m turu, sat\u0131n alma ya da halka arzdan bahsederken duyamazs\u0131n\u0131z. Bunun yerine ben paran\u0131n, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmc\u00fc bir konsept olarak ba\u015flayan bu hareketi nas\u0131l mahvetmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan konu\u015fmak istiyorum. (PandoDaily\u2019den Erin Griffith de yak\u0131n zamanda <a href=\"http:\/\/pandodaily.com\/2013\/03\/14\/does-money-taint-the-sharing-economy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u201cPara payla\u015f\u0131m ekonomisini yozla\u015ft\u0131r\u0131yor mu?\u201d<\/a> adl\u0131\u00a0yaz\u0131s\u0131nda bu konuya de\u011finmi\u015fti.)<\/p>\n<p>Ortak t\u00fcketimin b\u00fcy\u00fcme sanc\u0131lar\u0131 \u00e7ekiyor olmas\u0131 beni \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131yor. VC\u2019lerin sel gibi ak\u0131tt\u0131\u011f\u0131 paralar\u0131, insanl\u0131\u011fa sa\u011flanacak yararlar pahas\u0131na giri\u015fimlerin b\u00fcy\u00fcmesine odakland\u0131\u011f\u0131nda olaca\u011f\u0131 budur. Baz\u0131 de\u011fi\u015fimler simgesel olsa da \u00e7ok \u015fey anlat\u0131yor, Airbnb\u2019nin \u201cinsan gibi seyahat et\u201d slogan\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f olmas\u0131 gibi. Baz\u0131lar\u0131 ise daha \u00f6nemli, mesela Zipcar\u2019\u0131n eski bir ara\u00e7 kiralama \u015firketi olan Avis taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131. Ve baz\u0131lar\u0131 f\u0131kra gibi, \u00f6rne\u011fin kendi Airbnb kiralamalar\u0131m\u0131n eskiden oldu\u011funa k\u0131yasla \u00e7ok daha az ki\u015fisel oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi. T\u00fcm ortalama kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Google Adwords de dahil olmak \u00fczere her kanaldan m\u00fcmk\u00fcn olan en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde yeni \u00f6zellikler eklemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bunun nedeni anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/blog.esyakutuphanesi.com\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Sharing.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-837\" src=\"http:\/\/blog.esyakutuphanesi.com\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Sharing.jpg\" alt=\"Sharing\" width=\"272\" height=\"300\" \/><\/a>\u0130\u015fte as\u0131l zorluk burada. Ortak t\u00fcketim, pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7ine girdik\u00e7e, yard\u0131msever yabanc\u0131larla aran\u0131zda kurulan e\u015fsiz ve hatta de\u011fi\u015fime s\u00fcr\u00fckleyen sosyal deneyimlerini, yani en ba\u015fta insanlar\u0131 cezbeden y\u00f6nlerini kaybetme riski ta\u015f\u0131yor. Bu olas\u0131 kay\u0131p nedeniyle olumlu etkinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 ve rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc u\u00e7up gidiyor.<\/p>\n<p>Peki nedir bu rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc? <a href=\"http:\/\/www.shareable.net\/blog\/holy-shit-i-just-rented-a-car-from-a-complete-stranger\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Getaround\u2019dan ilk kez araba kiralama tecr\u00fcbemi<\/a> ele alal\u0131m. <em>Daffodill Pickle<\/em> (Nergis Tur\u015fusu) isimli arabas\u0131n\u0131 almak i\u00e7in Sarah ile bulu\u015ftu\u011fumda <a href=\"http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Akuaponik\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">akuaponik<\/a> sistemler ile ilgili bir sohbete ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Balkonundaki akuaponik sistemini tan\u0131tt\u0131 ve hemen orada toplad\u0131\u011f\u0131 taze \u00e7ilekleri vererek beni u\u011furlad\u0131. Bu payla\u015f\u0131m o g\u00fcn\u00fcm\u00fcn harika ge\u00e7mesini sa\u011flad\u0131. Bu tip bir \u015feyin Hertz ile olmas\u0131na imkan yok, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu tip bir yak\u0131nl\u0131k asla \u00f6l\u00e7eklendirilemez.<\/p>\n<p>Yani, ortak t\u00fcketim \u00f6lm\u00fc\u015f de\u011fil, ancak \u201cBorg\u201d\u00a0ve onun d\u00fc\u015f\u00fcncesiz kapitalizm dalkavuklar\u0131 taraf\u0131ndan yutulduk\u00e7a \u00f6lme riski ta\u015f\u0131yor. Tabi bu yeni veya \u00f6zel bir durum de\u011fil. Yak\u0131nlarda yay\u0131nlanan <a href=\"http:\/\/www.theatlanticcities.com\/jobs-and-economy\/2013\/03\/share-everything-why-way-we-consume-has-changed-forever\/4815\/#comment-819741028\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Atlantic Cities yaz\u0131s\u0131nda da belirtildi\u011fi gibi<\/a>\u00a0ortak t\u00fcketim yaln\u0131zca daha verimli hale geliyor, bunun k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. <a href=\"http:\/\/www.economist.com\/news\/leaders\/21573104-internet-everything-hire-rise-sharing-economy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Economist kapak konusu<\/a> hikayesinde Tim O\u2019Reilly bu devrimci potansiyel kayb\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Oysa bu konuda yan\u0131l\u0131yor. Bu, yaln\u0131zca bir \u015firket VC paras\u0131 al\u0131rsa ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelir. Bu ger\u00e7ekten sadece se\u00e7ime ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu ger\u00e7ek payla\u015f\u0131m ekonomisinin devreye girdi\u011fi noktad\u0131r ve yaln\u0131zca VC taraf\u0131ndan desteklenen internet giri\u015fimlerinden daha \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu, ekonomik d\u00fczende \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir kaymad\u0131r. Toplum \u00fcstten inen fabrika modeli organizasyonlardan p2p a\u011f modeline ge\u00e7erken, nas\u0131l \u00fcretti\u011fimiz, nas\u0131l t\u00fcketti\u011fimiz ve \u00e7evremizle nas\u0131l etkile\u015fime ge\u00e7ti\u011fimiz radikal bir \u015fekilde de\u011fi\u015fecek. En basit olarak, payla\u015f\u0131m ekonomisi, yeni teknoloji, yeni ve yenilenen i\u015f modelleri ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir sosyal de\u011fi\u015fim yoluyla, ekonomik g\u00fcc\u00fcn merkezden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 kar amac\u0131 g\u00fcden, baz\u0131lar\u0131 kar amac\u0131 g\u00fctmeyen ve baz\u0131lar\u0131 halk tabakas\u0131ndan b\u00fcy\u00fcyecek binlerce yenili\u011fin birle\u015fiminden olu\u015fur.<\/p>\n<p>E\u011fer g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bir saniye i\u00e7in son teknoloji \u00fcr\u00fcnlerden ay\u0131rabilirsek, de\u011ferlerden olu\u015fan ve zaman ile s\u0131nanmakta olan\u00a0ger\u00e7ek payla\u015f\u0131m ekonomisini g\u00f6rme \u015fans\u0131n\u0131 yakalayabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neal Gorenflo taraf\u0131ndan 19 Mart 2013 tarihinde PandoDaily i\u00e7in yaz\u0131lan yaz\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye \u00e7evrilmi\u015f halinin ilk k\u0131sm\u0131d\u0131r. Yaz\u0131n\u0131n orjinalini buradan okuyabilirsiniz. Wall Street\u2019te, yerel dergiler bir trend ke\u015ffettiklerinde, trendin tepe noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve bu noktadan sonra gidebilece\u011fi tek yer a\u015fa\u011f\u0131s\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki bu \u201cortak t\u00fcketim\u201d (ya da dilerseniz \u201cpayla\u015f\u0131m ekonomisi\u201d) i\u00e7in ge\u00e7erli olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,2],"tags":[13,35,117,122,126,134,135],"class_list":["post-304","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-paylasim-kulturu","category-hepsi","tag-airbnb","tag-ceviri","tag-neal-gorenflo","tag-ortak-tuketim","tag-paylasim-ekonomisi","tag-shareable","tag-shareconomy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/304\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aysuerdogdu.com\/esk_blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}